ابزار و لوازم سفالگری
استین و ترنسفر
اکسید ها
بدنه ها
براشینگ و گام سلوشن
بیسکوییت سرامیک
قالب های گچی
لعاب
ابزار سفالگری چیست؟ معرفی کامل وسایل مورد نیاز سفالگری برای مبتدیان و حرفهایها
سفالگری یکی از جذابترین هنرهای دستی است؛ هنری که در آن یک تکه گل ساده میتواند با کمک دست، ابزار مناسب و کمی خلاقیت به یک ظرف، مجسمه یا اثر هنری زیبا تبدیل شود. اما اگر بهتازگی وارد دنیای سفالگری شده باشید، احتمالاً با سؤال مهمی روبهرو میشوید: برای شروع سفالگری به چه ابزارهایی نیاز دارم؟
وقتی وارد فروشگاههای تخصصی سفال و سرامیک میشوید، با ابزارهای مختلفی مانند سیم برش، ابزار سوزنی، ریب، اسفنج، ابزار لوپ، ابزار چوبی، کاردک، صفحه گردان، کولیس و ابزارهای مخصوص چرخ سفالگری مواجه خواهید شد. اما آیا واقعاً به همه این ابزارها نیاز دارید؟
خبر خوب این است که برای شروع، به یک جعبه پر از ابزارهای گرانقیمت احتیاج ندارید. چند ابزار پایه و کاربردی میتوانند بخش زیادی از کارهای یک هنرجوی مبتدی را پوشش دهند. منابع آموزشی مختلف نیز روی همین موضوع تأکید دارند و پیشنهاد میکنند ابزارها را بر اساس تکنیک و نوع پروژه، بهتدریج انتخاب کنید.
در این مقاله با مهمترین ابزارهای سفالگری، کاربرد هر ابزار، وسایل مورد نیاز سفالگری با دست، ابزارهای چرخ سفالگری، ابزارهای ساخت اسلب و وسایل مناسب برای تزئین و پرداخت سفال آشنا میشویم.
ابزار سفالگری چیست؟
ابزار سفالگری به مجموعهای از وسایل گفته میشود که برای مراحل مختلف کار با گل، از آمادهسازی و شکلدهی گرفته تا برش، اتصال، تراش، صافکاری و تزئین استفاده میشوند.
البته همه سفالگران به ابزارهای یکسانی احتیاج ندارند. ابزار مورد نیاز یک فرد که با تکنیک پینچ کار میکند با فردی که ظروف را روی چرخ سفالگری میسازد متفاوت است.
به همین دلیل، هنگام خرید لوازم سفالگری بهتر است ابتدا مشخص کنید:
- با چه نوع گلی کار میکنید؟
- سفالگری با دست انجام میدهید یا با چرخ؟
- به ساخت ظروف علاقه دارید یا مجسمهسازی؟
- از تکنیک اسلب استفاده میکنید؟
- ابزار را برای شکلدهی میخواهید یا تزئین؟
- در چه مرحلهای از ساخت قطعه به ابزار نیاز دارید؟
این رویکرد باعث میشود به جای خرید یک مجموعه بزرگ و کماستفاده، ابزارهایی تهیه کنید که واقعاً در کار روزمره شما کاربرد دارند.
منابع آموزشی جدید معمولاً سیم برش، ابزار سوزنی، اسفنج و ابزارهای تراش را در هسته اصلی ابزارهای یک مبتدی قرار میدهند.
۱. سیم برش گل؛ یکی از ضروریترین ابزارهای سفالگری
سیم برش گل یکی از سادهترین و در عین حال پرکاربردترین ابزارهای سفالگری است.
این ابزار معمولاً از یک سیم مقاوم به همراه دو دسته تشکیل شده و برای جدا کردن بخش مورد نیاز گل از یک توده بزرگ، برش دادن قطعات و جدا کردن ظروف از سطح چرخ استفاده میشود.
کاربردهای سیم برش
بریدن گل از بسته یا توده اصلی
تقسیم کردن گل به قطعات کوچکتر
جدا کردن ظرف از چرخ
برش اسلب
ایجاد برشهای مستقیم در گل
یکی از مزیتهای مهم سیم برش این است که نسبت به برش دستی، فشار کمتری به قطعه وارد میکند و احتمال تغییر شکل آن را کاهش میدهد.
نکته: هنگام استفاده، سیم را با حرکت یکنواخت از داخل گل عبور دهید تا سطح برش تمیزتر باشد.
۲. ابزار سوزنی سفالگری چیست؟
ابزار سوزنی (درای پوینت) یا Needle Tool یک ابزار کوچک با نوک فلزی باریک و تیز است، اما کاربرد آن بسیار بیشتر از چیزی است که ظاهر سادهاش نشان میدهد.
کاربرد ابزار سوزنی
- ایجاد خطوط ظریف
- برش قسمتهای نازک
- ایجاد سوراخهای کوچک
- بررسی ضخامت دیواره
- اصلاح لبه ظرف
- آمادهسازی محل اتصال
- ایجاد جزئیات تزئینی
یکی از کاربردهای مهم ابزار سوزنی (درای پوینت)، آمادهسازی سطح گل برای اتصال قطعات است. در این حالت سطح دو قطعه خراش داده میشود و سپس با استفاده از دوغاب، قطعات به یکدیگر متصل میشوند.
3. اسفنج سفالگری؛ کوچک اما بسیار کاربردی
شاید اسفنج در نگاه اول ابزار مهمی به نظر نرسد، اما کنترل رطوبت یکی از بخشهای مهم سفالگری است.
اسفنج برای موارد زیر استفاده میشود:
- جذب آب اضافی
- مرطوب کردن کنترلشده سطح
- صاف کردن لبهها
- تمیز کردن سطح قطعه
- پرداخت برخی قسمتها
- اصلاح اتصالها
در کار با چرخ، مقدار آب اهمیت زیادی دارد. آب بیش از اندازه میتواند گل را نرم و دیواره را ضعیف کند، در حالی که کمبود رطوبت نیز باعث اصطکاک و آسیب به سطح میشود.
بنابراین داشتن یک اسفنج (ابر پرداخت) مناسب یکی از سادهترین و مفیدترین کارهایی است که میتوانید برای شروع انجام دهید.
4. ابزارهای چوبی سفالگری
ابزارهای چوبی از ابزارهای کلاسیک و پرکاربرد در سفالگری هستند و برای کار با دست، مجسمهسازی و ایجاد جزئیات گزینه بسیار خوبی محسوب میشوند.
این ابزارها معمولاً در شکلهای مختلف تولید میشوند؛ یک طرف ممکن است نوک تیز داشته باشد و طرف دیگر گرد یا تخت باشد.
کاربرد ابزار چوبی
- فرمدهی
- صاف کردن اتصالها
- ایجاد شیار
- اصلاح لبهها
- ایجاد جزئیات
- پرداخت سطح
- دسترسی به قسمتهای باریک
اگر به تکنیکهای پینچ، کویل و اسلب علاقه دارید، داشتن چند ابزار چوبی میتواند بسیار کاربردی باشد.
5. ابزار شیاردهی (خراش) و اتصال قطعات گل
وقتی قرار است دو قطعه گل را به یکدیگر متصل کنید، صرفاً مرطوب کردن سطح همیشه کافی نیست.
یکی از روشهای رایج، روش Score & Slip است.
در این روش ابتدا دو سطحی که قرار است به هم متصل شوند خراش داده میشوند، سپس چسب گل (دوغاب سرامیک که خیلی رقیق نباشد) روی آنها قرار گرفته و دو قطعه به هم فشرده میشوند.
این روش برای چه کارهایی کاربرد دارد؟
- اتصال دسته فنجان
- اتصال پایه
- اضافه کردن قطعات تزئینی
- ساخت مجسمه
- اتصال قطعات اسلب
- ساخت فرمهای چندتکه
برای این مرحله میتوان از ابزار خراش (سوزنی) یا ریبهای دندانهدار استفاده کرد.
6. صفحه گردان سفالگری چیست؟
صفحه گردان یا Banding Wheel یک صفحه چرخان دستی است که روی میز قرار میگیرد و با دست چرخانده میشود.
این وسیله به شما اجازه میدهد بدون جابهجا کردن قطعه، تمام قسمتهای آن را بررسی و روی بخشهای مختلف کار کنید.
صفحه گردان برای چه کارهایی مفید است؟
- سفالگری با دست
- ساخت و اصلاح فرم
- تزئین
- نقاشی
- پرداخت سطح
- اجرای خطوط و بافت
- بررسی تقارن قطعه
صفحه گردان مخصوصاً برای افرادی که هنوز چرخ سفالگری ندارند، ابزار بسیار مفیدی است و میتواند تجربه کار با قطعه را راحتتر کند.
7. وردنه و ابزارهای مورد نیاز برای ساخت اسلب
در تکنیک Slab Building، گل به شکل صفحات نسبتاً یکنواخت باز شده و سپس قطعات مختلف از آن بریده میشوند.
برای این کار معمولاً به موارد زیر نیاز دارید:
- وردنه
- سیم برش
- ابزار سوزنی
- خطکش
- ضخامتسنج
- ابزار شیاردهی
- سطح کار مناسب
استفاده از دو نوار چوبی با ضخامت یکسان در دو طرف گل میتواند به ایجاد اسلبهایی با ضخامت یکنواخت کمک کند.
با تکنیک اسلب میتوان محصولاتی مانند بشقاب، سینی، جعبه، کاشی، ظروف هندسی و آثار دکوراتیو ساخت.
ابزارهای سفالگری برای چرخ با ابزارهای سفالگری با دست چه تفاوتی دارند؟
اگرچه بخش زیادی از ابزارها بین این دو روش مشترک است، اما بعضی ابزارها برای چرخ اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
برای سفالگری با دست، ابزارهای فرمدهی و اتصال اهمیت بیشتری دارند؛ در حالی که در چرخ، ابزارهایی مانند سیم برش، لوپ و کولیس بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند.
ابزار سفالگری برای مجسمهسازی
اگر هدف شما ساخت مجسمه با گل است، مجموعه ابزار کمی متفاوت خواهد بود.
برای مجسمهسازی معمولاً به ابزارهایی نیاز دارید که بتوانند:
- گل را بردارند
- سطح را صاف کنند
- جزئیات ایجاد کنند
- قسمتهای داخلی را خالی کنند
- بافت ایجاد کنند
- قطعات را به هم متصل کنند
در این شرایط ابزارهای چوبی، ابزار سوزنی و ابزارهای بافت اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
برای مجسمههای بزرگ نیز انتخاب گل مناسب و توجه به ضخامت دیوارهها اهمیت زیادی دارد.
ابزارهای مورد نیاز برای تزئین سفال
سفالگری فقط به ساخت فرم محدود نمیشود. بعد از شکلگیری قطعه، مرحله تزئین میتواند ظاهر آن را کاملاً تغییر دهد.
برای تزئین میتوان از ابزارهای زیر استفاده کرد:
- ابزار سوزنی
- مهر
- ابزار بافت
- ابزار چوبی
- قلممو
- صفحه گردان
- ابزار ایجاد خطوط و شیار
برای مثال، با استفاده از ابزارهای بافت میتوان روی سطح گل نقش ایجاد کرد و با ابزار سوزنی میتوان خطوط ظریف و طرحهای دستی ایجاد کرد.
ابزارهای مورد نیاز برای لعابکاری
پس از شکلدهی و پخت اولیه، نوبت به لعابکاری میرسد. ابزارهای مورد استفاده در این مرحله با ابزارهای فرمدهی گل متفاوت هستند.
بسته به روش کار ممکن است به موارد زیر نیاز داشته باشید:
- قلممو
- ظرف لعاب
- اسفنج
- انبر لعاب زنی
- همزن
- آبپاش
- ابزار انتقال لعاب
- تجهیزات مناسب برای غوطهوری یا ریختن لعاب
انتخاب ابزار مناسب به روش اجرای لعاب، نوع لعاب و اندازه قطعه بستگی دارد.
آیا برای شروع سفالگری به یک ست کامل ابزار نیاز داریم؟
خیر؛ و این یکی از مهمترین نکاتی است که یک مبتدی باید بداند.
یکی از اشتباهات رایج، خرید یک ست بسیار بزرگ از ابزارها پیش از آن است که بدانیم دقیقاً به چه وسایلی نیاز داریم.
برای شروع می توانید کیت ابزار سفالکری را تهیه کنید، با همین مجموعه میتوان بسیاری از پروژههای ابتدایی را انجام داد. منابع مختلف نیز پیشنهاد میکنند خرید ابزارهای تخصصیتر را به زمانی موکول کنید که تکنیک و نیاز واقعی شما مشخص شده باشد.
آیا میتوان از وسایل ساده خانه به جای ابزار سفالگری استفاده کرد؟
برای تمرینهای ابتدایی، بعضی وسایل ساده خانه میتوانند بهصورت موقت جایگزین برخی ابزارها شوند.
برای مثال:
- کارت بانکی: برای صاف کردن بعضی سطوح
- خلال چوبی: برای ایجاد خطوط
- اسفنج آشپزخانه: برای برخی کارهای ساده
- وردنه: برای ساخت اسلب
- چنگال: برای شیاردهی
- سیخ چوبی: برای ایجاد سوراخ و خطوط
با این حال، وقتی سفالگری را جدیتر دنبال میکنید، ابزارهای تخصصی معمولاً کنترل، دوام و دقت بیشتری در اختیار شما قرار میدهند.
بهتر است هزینه اصلی خود را ابتدا برای ابزارهای ضروری و سختترِ قابل جایگزینی صرف کنید و بعد به سراغ ابزارهای تخصصی بروید.
هنگام خرید ابزار سفالگری به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب ابزار مناسب فقط به قیمت آن بستگی ندارد. قبل از خرید، این موارد را بررسی کنید:
جنس ابزار
ابزارهای فلزی، چوبی، لاستیکی و پلاستیکی هرکدام کاربرد متفاوتی دارند.
راحتی در دست
ابزاری که برای مدت طولانی در دست قرار میگیرد باید خوشدست باشد.
کیفیت ساخت
ابزارهای ضعیف ممکن است هنگام فشار یا استفاده مداوم آسیب ببینند.
نوع پروژه
برای چرخ، اسلب، مجسمهسازی و سفالگری با دست نیازهای متفاوتی دارید.
قابلیت شستوشو و نگهداری
تمیز کردن ابزار بعد از هر جلسه کار به افزایش عمر آن کمک میکند. ابزارهای فلزی نیز بهتر است پس از شستوشو کاملاً خشک شوند تا احتمال زنگزدگی کاهش پیدا کند.
اشتباهات رایج در خرید ابزار سفالگری
۱. خرید تعداد زیادی ابزار در ابتدای کار
داشتن ابزار زیاد لزوماً به معنی نتیجه بهتر نیست.
۲. خرید ابزار بدون توجه به تکنیک
ابزار مناسب چرخ ممکن است برای یک هنرمند مجسمهساز اولویت نداشته باشد.
۳. تمرکز بیش از حد روی ظاهر ابزار
ابزار باید قبل از هر چیز کاربردی و خوشدست باشد.
۴. نادیده گرفتن ابزارهای ساده
ابزارهایی مانند اسفنج و سیم برش شاید ساده باشند، اما کاربرد آنها بسیار زیاد است.
۵. استفاده بیش از حد از آب
کنترل رطوبت یکی از مهارتهای مهم در کار با گل است و استفاده نادرست از آب میتواند روی فرم قطعه تأثیر منفی بگذارد.
سوالات متداول درباره ابزار سفالگری
برای شروع سفالگری چه ابزارهایی لازم است؟
برای شروع به ابزارهای زیادی نیاز ندارید. سیم برش، ابزار سوزنی، ریب، اسفنج و یک ابزار لوپ میتوانند بخش بزرگی از نیازهای اولیه را پوشش دهند.
بهترین ابزار سفالگری برای مبتدیان چیست؟
بهترین ابزار برای مبتدی لزوماً گرانترین ابزار نیست. بهتر است ابتدا ابزارهایی را انتخاب کنید که چند کاربرد مختلف دارند و با تکنیک مورد علاقه شما سازگار هستند.
برای سفالگری با دست چه ابزارهایی لازم است؟
برای سفالگری با دست، اسفنج، ابزار چوبی، ابزار سوزنی و صفحه گردان از ابزارهای کاربردی هستند.
برای چرخ سفالگری چه ابزارهایی لازم است؟
برای چرخ سفالگری معمولاً سیم برش، اسفنج و ابزار تراش ضروریتر هستند. با پیشرفت مهارت میتوانید کولیس و ابزارهای تخصصیتر نیز اضافه کنید.
آیا برای شروع سفالگری باید ست کامل ابزار بخریم؟
خیر. بهتر است ابتدا یک مجموعه کوچک از ابزارهای ضروری تهیه کنید و بعد از مشخص شدن سبک کاری خود، ابزارهای تخصصیتر را به مجموعه اضافه کنید.
آیا میتوان از وسایل خانه برای سفالگری استفاده کرد؟
برای تمرینهای ساده بعضی وسایل خانه میتوانند جایگزین موقت باشند، اما ابزارهای تخصصی معمولاً دقت، کنترل و دوام بیشتری دارند.
جمعبندی؛ برای شروع سفالگری چه ابزارهایی بخریم؟
سفالگری بیشتر از آنکه به تعداد ابزار وابسته باشد، به شناخت گل، تکنیک صحیح و تمرین وابسته است.
برای شروع لازم نیست یک جعبه بزرگ از ابزارهای مختلف خریداری کنید. با چند ابزار پایه مانند سیم برش، ابزار سوزنی ، اسفنج و ابزار چوبی میتوانید بسیاری از پروژههای ابتدایی را انجام دهید.
بعد از مدتی، بر اساس سبک کاری خود میتوانید ابزارهای تخصصیتر مانند کولیس، صفحه گردان، وردنه، ابزارهای بافت، ابزار تراش و تجهیزات لعابکاری را به مجموعه خود اضافه کنید.
اگر هنوز در ابتدای مسیر هستید، پیشنهاد میکنیم قبل از خرید ابزار، ابتدا درباره [انواع گل سفالگری] و ویژگیهای هر نوع گل اطلاعات بیشتری کسب کنید. همچنین اگر نمیدانید برای پروژه خود چه نوع گلی مناسبتر است، مطالعه راهنمای [انتخاب گل سفالگری مناسب] میتواند به شما در انتخاب بهتر کمک کند.
در نهایت، بهترین ابزار سفالگری ابزاری نیست که بیشترین تعداد را داشته باشد؛ بهترین ابزار، وسیلهای است که دقیقاً متناسب با نوع گل، تکنیک و پروژه شما انتخاب شده باشد.
نظرات کاربران